In 2024 vond aan de Stinsweg in Westenholte een archeologisch onderzoek plaats. Daar werd onderzoek gedaan naar voorgangers van het nabij gelegen middeleeuwse kasteel Voorst en het dorp dat daarbij gelegen moet hebben. Tijdens de opgraving werd een in elkaar gestorte smeedoven aangetroffen die op basis van koolstofdatering en de vondsten er omheen in de periode van 1046-1160 n. Chr. dateert. Het bleek niet om een agrarische veldoven te gaan, maar om een professionele smederij.
Zo’n smeedoven ziet er anders uit dan de latere smeedovens met een rookafvoer die men bijvoorbeeld in het openluchtmuseum in Arnhem kan zien. Zo stond de oven uit Westenholte binnenshuis op een verhoogd, lemen platform met een hitteschild waarachter de blaasbalg hing. In het fraai versierde boek Romance d’Alexandre uit de twaalfde eeuw is een dergelijke oven te zien.
Het bij de opgraving gevonden smeedafval, de zogeheten metaalslak, was van een uitstekende kwaliteit en wijst erop dat het gebruikte ijzererts waarschijnlijk uit Montferland of uit Duitsland is geïmporteerd. Dat was een kostbare zaak en alleen rijke lieden konden zich dat veroorloven. Het lijkt er dus op dat deze meestersmid in dienst was van de familie van Voorst. De staat van de oven duidt op de aanwezigheid van een meestersmid en de oven is in een korte periode heel intensief gebruikt. De meestersmid heeft de oven niet alleen gebruikt voor het maken van bijvoorbeeld spijkers en hoefijzers maar ook voor complexe objecten zoals mogelijk wapens of bepaalde constructieonderdelen.
Behalve het feit dat er nog maar heel weinig van deze ovens zijn opgegraven in Noordwest-Europa, heeft de oven uit Zwolle ook nog een bijzondere context, namelijk dat het onderdeel is van de voorganger van kasteel Voorst uit de elfde en twaalfde eeuw. Daar weten we nog maar heel weinig van. Er is door de vondst van de oven bewijs dat het oudste kasteel ook in de nabijheid van het latere kasteel heeft gestaan.
Afbeeldingen
Afb.1. Uitsnede van de Romance d’Alexandre uit de twaalfde eeuw met daarop een vergelijkbare smeedoven (Bodleian Library Oxford).
Afb.2. Het opgraven van de ingestorte oven bij een opgraving op het Stinshof in 2024 (Erfgoed Gemeente Zwolle)