Tickets
Tentoonstelling Nu te zien – tot en met 12 september 2027

De Stad Ontrafeld

Zwolle is een stad van water, verbinding, wonen en samenleven. Een stad die voortdurend verandert, maar waarin mensen steeds opnieuw manieren vinden om met elkaar verder te gaan.
Wat houdt Zwolle bij elkaar?

In de tentoonstelling De Stad Ontrafeld ontdek je hoe Zwolle is ontstaan en gegroeid. Je ziet hoe het water de stad rijkdom bracht, maar ook voor grote overstromingen zorgde. Je ontdekt waarom bruggen zo belangrijk zijn voor Zwolle: niet alleen om van de ene naar de andere plek te komen, maar ook om mensen en buurten met elkaar te verbinden. En je maakt kennis met de verschillende manieren waarop Zwollenaren wonen, werken, zich inzetten en samenleven.

 

De tentoonstelling vertelt het verhaal van Zwolle aan de hand van historische voorwerpen, foto’s, kaarten en persoonlijke verhalen. Je ontmoet Zwollenaren van vroeger en nu. Mensen die in actie kwamen tijdens een watersnoodramp, zich inzetten voor een zwembad of buurt, een nieuw woonconcept begonnen of tijd maakten voor een ander.

 

Een stad van water

Water stroomt overal om en door Zwolle. De IJssel, de Vecht, het Zwarte Water en de Sallandse weteringen hebben de stad gevormd. Dankzij het water groeide Zwolle uit tot een belangrijke handelsstad met havens, scheepswerven en markten. Goederen werden hier van het ene schip op het andere geladen.

 

Maar water bracht ook gevaar. In 1825 werd Overijssel getroffen door een grote watersnoodramp. Honderden mensen en duizenden dieren kwamen om het leven. Ook later kreeg Zwolle regelmatig te maken met hoogwater. De stad heeft daardoor geleerd om met water te leven. Dijken, sluizen en kanalen beschermen Zwolle. Tegenwoordig wordt bij nieuwe gebouwen en wijken ook rekening gehouden met hevige regen en droogte.

 

In de tentoonstelling zie je hoe Zwollenaren door de eeuwen heen op het water reageerden. Van emmers en reddingsvesten tot moderne wateropvang onder het Stationsplein. Ook ontdek je hoe water ruimte biedt voor ontspanning. Zwollenaren zwemmen, vissen, varen en schaatsen al generaties lang.

 

Bruggen bouwen

Zwolle is ook een stad van verbinding. Met meer dan honderd bruggen steken inwoners het water en het spoor over. De bruggen maken reizen mogelijk, maar vertellen ook iets over de ontwikkeling van de stad.

 

De IJsselbrug bij Spoolde kwam er pas in 1930. Daarvoor waren Zwollenaren aangewezen op het Katerveer. De komst van de verkeersbrug maakte reizen naar de andere kant van de IJssel veel gemakkelijker. De brug werd gebouwd met duizenden klinknagels. In de tentoonstelling zie je hoe die klinknagels vroeger met de hand werden aangebracht.

 

Een veel nieuwere verbinding is de Passerelle bij het station. Deze houten loopbrug verbindt de binnenstad met de Spoorzone, een gebied dat nog volop in ontwikkeling is. De Passerelle is niet alleen bedoeld om overheen te lopen. Het is ook een plek om te verblijven, elkaar te ontmoeten en uit te kijken over de stad.

 

Bruggen verbinden niet alleen plekken. Ze kunnen ook mensen bij elkaar brengen. In de tentoonstelling hoor je verhalen over buurten die veranderen, bewoners die zich organiseren en mensen die proberen om samen een nieuwe toekomst te bouwen.

 

Kinderroute
Ontdek jouw rol als stadmaker!

Ga met je Stadmakerspaspoort op avontuur door De Stad Ontrafeld. Voer leuke opdrachten uit, ontdek bijzondere verhalen over Zwolle en kijk met nieuwe ogen naar je stad. Verzamel onderweg aanwijzingen en ontdek of jij een Bouwer, Verbinder of Onderzoeker bent. Pak je paspoort en ga op pad!

 

Meer info

Waar ben jij thuis?

Een huis is niet automatisch een thuis. Je thuis voelen heeft ook te maken met veiligheid, contact en de mensen om je heen.

 

Zwolle groeit snel. De stad telt inmiddels meer dan 134.000 inwoners en er komen ieder jaar nieuwe woningen bij. Tegelijk verandert de samenstelling van de bevolking. Er zijn meer alleenwonenden en meer ouderen. Dat roept nieuwe vragen op. Voor wie bouwen we? Hoe zorgen we ervoor dat mensen elkaar blijven ontmoeten? En hoe is er ruimte voor iedereen?

 

In de tentoonstelling zie je hoe Zwollenaren vroeger woonden. Rijke inwoners leefden in grote huizen in de binnenstad. Arme inwoners woonden vaak aan de rand van de stad, in kelders, achterhuizen of armenhuizen. In het Bethlehemklooster waren bijvoorbeeld kleine woningen voor zieken, wezen en weduwen.

 

Ook nu zoeken mensen naar nieuwe woonvormen. De Aahof, het eerste Knarrenhof van Nederland, biedt ouderen een zelfstandige woning én de mogelijkheid om deel uit te maken van een gemeenschap. Bewoners helpen elkaar, organiseren activiteiten en houden een oogje in het zeil. Zo ontstaat een thuis dat verder gaat dan de voordeur.

 

Samenleven doe je samen

Samenleven klinkt eenvoudig, maar vraagt iedere dag om aandacht. In Zwolle zetten veel mensen zich in voor hun buurt, vereniging, sportclub of stad. Vrijwilligers zorgen voor activiteiten, ontmoeten anderen en helpen mensen die steun nodig hebben.

 

Die betrokkenheid heeft een lange geschiedenis. Al in de middeleeuwen ontstonden er gildes, broederschappen en geloofsgemeenschappen. Later kwamen daar buurtverenigingen, muziekverenigingen, sportclubs en jeugdorganisaties bij.

 

In de tentoonstelling ontdek je hoe Zwollenaren zich inzetten voor anderen. Je maakt kennis met vrijwilligers die helpen bij het groenbeheer van het Openluchtbad, wandelen met ouderen, bezoekers ontvangen bij ANNO of jonge mantelzorgers ondersteunen. Hun verhalen laten zien dat bijdragen aan de stad op veel manieren kan.

 

Ook kinderen spelen een rol. In Jeugdland konden kinderen na de Tweede Wereldoorlog samen spelen, bouwen en creatief bezig zijn. Het doel was niet alleen vermaak, maar ook ontmoeting: kinderen met verschillende achtergronden leerden elkaar kennen en werkten samen. Die traditie bestaat nog steeds in verschillende Zwolse wijken.

 

De mensen maken de stad

De geschiedenis van Zwolle bestaat niet alleen uit gebouwen, straten en gebeurtenissen. De stad wordt gemaakt door de mensen die er wonen, werken, zorgen, spelen en zich inzetten.

 

De verhalen in De Stad Ontrafeld laten zien dat Zwollenaren steeds opnieuw reageren op wat er in hun stad gebeurt. Soms door mee te bewegen, soms door juist in actie te komen. Een kleine groep bewoners kan een zwembad redden. Een buurt kan zich verzetten tegen sloop. Een vrijwilliger kan ervoor zorgen dat iemand zich minder alleen voelt.

 

Zo ontstaat de stad iedere dag opnieuw. Uit grote plannen en kleine gebaren. Uit herinneringen, initiatieven en ontmoetingen.

 

Aan het einde van je bezoek kun je zelf meedoen. Kies een strook stof en weef mee aan een gezamenlijk kunstwerk. Elke strook staat voor een huis, een verhaal en een stukje van Zwolle. Samen vormen ze een beeld van de stad die door alle Zwollenaren wordt gemaakt.